Minh còn nhớ vào cuối năm 2024, tại sự kiện 1000CEO do Trường Doanh Nhân PDCA phối hợp với Keller Williams Việt Nam tại TP. HCM, lần đầu tiên Minh tham dự một sự kiện quy mô, hoành tráng và dàn speaker tuyệt vời như vậy.
Với vai trò trợ lý chuyên gia Hoàng Đình Trọng trong sự kiện và giao tiếp quốc tế, Minh được nghe, được thấy, được tiếp xúc với các chuyên gia hàng đầu Thế Giới và Việt Nam. Trong đó có Dolf de Roos.
Dolf de Roos kể rằng khi bước vào đại học, ông nhìn quanh những giáo sư, giảng viên và người có bằng cấp. Họ đều có tri thức, vị trí và công việc ổn định. Nhưng trong mắt chàng sinh viên trẻ, không phải ai cũng có cuộc sống sung túc như ông từng nghĩ bằng cấp sẽ mang lại.
Thay vì chấp nhận đó là điều đương nhiên, Dolf bắt đầu tự hỏi: những người giàu có điểm gì chung?
Câu hỏi ấy đưa ông đến với bất động sản. Nhưng điều đáng học từ hành trình của Dolf không nằm ở việc ai cũng nên mua nhà hay đi theo con đường của ông. Điều đáng suy ngẫm là cách ông quan sát, đặt câu hỏi, thử nghiệm và kiên trì đủ lâu để tìm ra con đường phù hợp với mình.
Khi nhìn lại câu chuyện ông từng kể trong một cuộc phỏng vấn, Minh thấy phía sau những thương vụ bất động sản là một chủ đề rộng hơn: cách chúng ta học về tiền, lựa chọn người đồng hành và sử dụng thời gian của mình.
1. Bằng cấp mở cửa, nhưng không quyết định toàn bộ cuộc đời
Dolf không phủ nhận giá trị của giáo dục. Ông học kỹ thuật điện và hoàn thành chương trình tiến sĩ. Nhưng từ khi còn là sinh viên, ông đã nhận ra bằng cấp không tự động bảo đảm một người sẽ giàu có hay tự do về tài chính.
Trong cuộc phỏng vấn, ông kể sau nhiều năm ở trường đại học, mình được mời làm việc với mức lương 32.000 USD một năm. Tuần trước đó, theo lời ông, một thương vụ bất động sản đã mang lại 35.000 USD. Ông quyết định không nhận công việc được mời.
Đây là câu chuyện tự thuật của Dolf, không phải công thức để mọi người bỏ việc. Bài học nằm ở chỗ: trước một lựa chọn lớn, cần hiểu mình đang đánh đổi điều gì. Một công việc có thể đem lại thu nhập ổn định, kinh nghiệm và cơ hội phát triển. Một con đường kinh doanh có thể đem lại quyền chủ động, nhưng cũng đi kèm rủi ro, trách nhiệm và những tháng ngày không chắc chắn.
Bằng cấp có thể mở cửa. Nhưng người học vẫn cần tự xác định mình muốn bước vào căn phòng nào.
2. Học cách tiền vận hành, không chỉ học cách kiếm tiền
Khi mới tìm hiểu người giàu, Dolf nói ông quan sát cách họ tạo ra hoặc nắm giữ tài sản. Ông quan tâm đến bất động sản vì nhận thấy nhiều người giàu có liên hệ với lĩnh vực này. Từ đó, ông tìm một tài sản đầu tiên để mua, dù khi ấy ông còn rất trẻ và liên tục bị các ngân hàng từ chối.
Dolf kể rằng căn nhà đầu tiên của mình được chia thành nhiều khu cho thuê. Cuối tháng đầu tiên, tiền thuê đủ trang trải khoản thanh toán vay, thuế, bảo hiểm và các chi phí ông tính đến. Trải nghiệm ấy khiến ông nhận ra một điều mới: tài sản có thể tạo dòng tiền ngay cả khi chủ sở hữu không trực tiếp đổi từng giờ làm việc lấy thu nhập.
Đó là góc nhìn của một nhà đầu tư bất động sản. Với người làm nghề khác, “tài sản” có thể là một quy trình tốt, một cuốn sách, khóa học, thương hiệu, phần mềm, danh mục khách hàng trung thành hoặc tri thức được đóng gói thành sản phẩm.
Câu hỏi hữu ích không chỉ là “Tháng này mình kiếm được bao nhiêu?” mà còn là “Thứ gì mình đang xây hôm nay có thể tiếp tục tạo giá trị trong tương lai?”
3. Chữ tín là nền móng của những mối quan hệ dài hạn
Trong câu chuyện nghiên cứu người giàu, Dolf nhắc đến chữ tín như một đặc điểm ông quan sát được ở nhiều người. Ông cũng nói rõ đây là nhận định từ quá trình quan sát của mình, không phải bảo đảm rằng cứ có chữ tín thì chắc chắn sẽ giàu.
Điểm ông nhấn mạnh là chữ tín giúp con người xây dựng những mối quan hệ đáng tin cậy. Trong một thương vụ, chúng ta thường cần cộng sự, ngân hàng, khách hàng, nhà cung cấp và người tư vấn. Nếu lời nói không đi cùng hành động, sự hợp tác khó bền.
Với doanh nghiệp nhỏ, chữ tín không phải khẩu hiệu treo ở văn phòng. Nó thể hiện trong những việc rất cụ thể: báo đúng tiến độ, nói rõ điều mình chưa biết, giữ cam kết với khách hàng, minh bạch khi có sai sót và không hứa quá khả năng thực hiện.
Tiền có thể giúp một giao dịch diễn ra. Nhưng lòng tin mới khiến người ta muốn tiếp tục làm việc cùng nhau.
4. Đừng xem lời từ chối là bản án về năng lực của mình
Khi tìm mua tài sản đầu tiên, Dolf kể ông đã đến nhiều ngân hàng. Có người nghĩ câu chuyện của ông là trò đùa. Có nơi từ chối. Cuối cùng, một quản lý ngân hàng đồng ý cho ông cơ hội.
Sau này, ông thường khuyên người học đừng quá sợ chữ “không”. Trong bất động sản, ông dùng quy tắc 100–10–3–1 như một cách hình dung về quá trình tìm thương vụ: xem nhiều tài sản, chọn một số tài sản đáng đặt giá, có thể chỉ một phần đề nghị được chấp nhận và cuối cùng chỉ một thương vụ phù hợp với khả năng tài chính.
Đây là kinh nghiệm và cách diễn đạt của Dolf, không phải tỷ lệ bảo đảm áp dụng cho mọi thị trường. Nhưng nó nhắc chúng ta rằng kết quả thường đến sau nhiều lần thử và điều chỉnh.
Một lời từ chối có thể cho biết đề xuất chưa phù hợp, thời điểm chưa đúng hoặc người đối diện chưa đủ dữ liệu để đồng ý. Nó không nhất thiết là kết luận rằng mình không có năng lực.
Điều quan trọng là sau mỗi lần bị từ chối, ta có chịu nhìn lại cách chuẩn bị, chất lượng đề nghị và mức độ phù hợp hay không.
5. Kiên trì cần đi cùng kỷ luật và khả năng học hỏi
Nhìn 100 tài sản để tìm một thương vụ phù hợp đòi hỏi sự bền bỉ. Nhưng bền bỉ không có nghĩa là lặp lại cùng một hành động bất kể kết quả. Nếu liên tục bị từ chối, người làm cần xem lại tiêu chí, cách phân tích, năng lực tài chính và chất lượng trao đổi.
Dolf kể mình đã đi qua nhiều vòng từ chối trước khi ngân hàng đầu tiên đồng ý. Ông không dừng lại ở câu trả lời đầu tiên. Ông tiếp tục trình bày và cải thiện cách nói của mình.
Đây là một nguyên tắc có thể ứng dụng ở nhiều ngành: thử nghiệm đủ nhiều để có dữ liệu, rồi dùng dữ liệu đó để điều chỉnh. Đội bán hàng có thể theo dõi tỷ lệ từ cuộc gọi đến cuộc hẹn. Người sáng lập có thể kiểm tra phản ứng của khách hàng trước từng phiên bản sản phẩm. Người làm nội dung có thể quan sát chủ đề nào giúp người đọc ở lại và hành động.
Kiên trì không phải cố chấp với một cách làm. Kiên trì là giữ mục tiêu, đồng thời linh hoạt sửa phương pháp.
6. Tìm người đồng hành để rút ngắn quãng đường
Dolf từng nói mình có một vài người cố vấn đã tạo khác biệt lớn. Ông cũng chia sẻ rằng có những điều ông mất nhiều năm mới nhận ra, trong khi một người có kinh nghiệm phù hợp có thể giúp người khác hiểu nhanh hơn.
Một người cố vấn không sống thay cuộc đời của chúng ta. Họ giúp đặt câu hỏi, chỉ ra điểm mù và chia sẻ những bài học đã trả giá để có được. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về người thực hiện.
Trong kinh doanh, người đồng hành có thể là mentor, đối tác, chuyên gia ngành, cộng đồng học tập hoặc một đồng nghiệp đủ tin cậy để phản biện. Điều cần tìm không phải một người luôn đồng ý với mình, mà là người giúp mình nhìn rõ hơn trước khi cam kết tiền bạc, thời gian và danh tiếng.
Cũng cần tỉnh táo chọn nguồn học. Không phải lời khuyên nào cũng hợp với hoàn cảnh của mình. Hãy kiểm tra động cơ, kinh nghiệm thực tế và mức độ phù hợp trước khi làm theo.
7. Đòn bẩy giúp mở rộng năng lực, nhưng cũng khuếch đại rủi ro
Bất động sản thường gắn với vốn vay. Dolf nói về việc sử dụng nguồn vốn và nhấn mạnh rằng nhà đầu tư phải tỉnh táo vì một quyết định có thể tạo ra kết quả lớn theo cả hai hướng.
Đây là điểm cần đọc có trách nhiệm. Đòn bẩy tài chính không phải lời khuyên “cứ vay nhiều hơn”. Vay vốn làm tăng khả năng mua tài sản, đồng thời tăng nghĩa vụ trả nợ và rủi ro khi dòng tiền hoặc thị trường thay đổi. Không có một mức vay chung phù hợp cho tất cả mọi người.
Trong doanh nghiệp, đòn bẩy còn có thể là đội ngũ, quy trình, công nghệ, dữ liệu và quan hệ hợp tác. Một quy trình tốt giúp công việc không phụ thuộc hoàn toàn vào trí nhớ của người sáng lập. Công nghệ phù hợp giúp đội ngũ xử lý nhanh hơn. Nhưng nếu quy trình sai hoặc dữ liệu đầu vào kém, tự động hóa cũng khiến sai sót lan rộng nhanh hơn.
Trước khi mở rộng, hãy hỏi: điều gì đang được khuếch đại, lợi ích là gì và rủi ro nào sẽ tăng theo?
8. Đừng bán toàn bộ thời gian của mình nếu có thể tạo giá trị lặp lại
Dolf không chỉ đầu tư bất động sản. Ông còn viết sách và giảng dạy. Trong cuộc phỏng vấn, ông nói sách và việc chia sẻ kiến thức giúp ông tạo ảnh hưởng đến những người ông có thể không bao giờ gặp trực tiếp.
Minh đặc biệt quan tâm đến điểm này. Kinh nghiệm của một người nếu chỉ nằm trong trí nhớ thì rất khó nhân rộng. Khi được ghi lại thành sách, quy trình, khóa học hay tài liệu đào tạo, tri thức có thể tiếp tục giúp người khác sau khi buổi tư vấn kết thúc.
Điều này không có nghĩa ai cũng phải trở thành tác giả hay xây khóa học. Có thể bắt đầu bằng một việc nhỏ: ghi lại cách xử lý một vấn đề thường gặp, chuẩn hóa câu trả lời cho khách hàng, tạo checklist cho nhân viên mới hoặc đóng gói một phương pháp đã được thử nghiệm.
Tài sản tri thức cần thời gian để hình thành. Nhưng khi đã có cấu trúc, nó giúp giá trị không bị giới hạn hoàn toàn bởi số giờ một người có thể làm việc.
9. Sự giàu có nên phục vụ quyền lựa chọn
Trong câu chuyện của Dolf, tiền bạc gắn với khả năng lựa chọn cách sử dụng thời gian. Ông so sánh một công việc làm thuê với cơ hội dành thời gian cho việc khác. Đó là lựa chọn của ông, dựa trên hoàn cảnh và con đường riêng.
Không nên biến câu chuyện ấy thành kết luận rằng làm thuê là thất bại. Với nhiều người, công việc ổn định là nền tảng để chăm lo gia đình, học nghề, tích lũy vốn và xây dựng tương lai. Vấn đề không nằm ở tên gọi của công việc. Vấn đề là chúng ta có hiểu mình đang chọn điều gì và lựa chọn ấy có phù hợp với giá trị sống của mình hay không.
Sự giàu có có thể được nhìn qua số dư tài khoản. Nhưng với mỗi người, nó còn có thể là quyền dành thời gian cho gia đình, quyền từ chối một công việc không phù hợp, quyền học điều mình quan tâm hoặc quyền đóng góp cho cộng đồng.
Định nghĩa ấy không giống nhau. Vì vậy, trước khi chạy theo một con số, hãy xác định con số đó sẽ giúp mình sống cuộc đời nào.
10. Một câu hỏi tốt có thể mở ra hành trình mới
Dolf bắt đầu bằng một câu hỏi về người giàu. Ông không tìm được một công thức đơn giản, nhưng quá trình tìm hiểu đã dẫn ông đến những lựa chọn và cơ hội mới.
Một câu hỏi tốt không đảm bảo thành công. Nó chỉ giúp ta bắt đầu quan sát có chủ đích hơn. Thay vì hỏi “Làm sao để giàu nhanh?”, có thể hỏi: “Mình đang tạo giá trị gì?”, “Khách hàng sẵn sàng trả tiền cho điều gì?”, “Tri thức nào trong đội ngũ đang bị mắc kẹt?” hoặc “Nếu dành thêm một giờ mỗi tuần để xây tài sản dài hạn, mình sẽ bắt đầu từ đâu?”
Sau câu hỏi là hành động nhỏ. Gọi một khách hàng để hiểu nhu cầu. Ghi lại một quy trình. Đọc một cuốn sách có chủ đích. Phân tích một quyết định tài chính trước khi ký. Hành động càng cụ thể, ta càng có cơ hội nhận phản hồi thật.
Kết: Học để có thêm lựa chọn
Câu chuyện của Dolf de Roos không phải bản đồ để ai cũng đi y hệt. Ông đầu tư bất động sản, viết sách và giảng dạy; người đọc có thể chọn một con đường rất khác. Điều có thể mang theo là cách ông quan sát, đặt câu hỏi, kiên trì sau lời từ chối, trân trọng chữ tín và xem tri thức như thứ cần được truyền lại.
Từ câu chuyện của ông, Minh muốn giữ lại một câu hỏi cho chính mình và cho những người đang xây dựng sự nghiệp: thứ chúng ta làm hôm nay có đang tạo thêm giá trị và thêm quyền lựa chọn cho ngày mai không?
Chúng ta không cần trở thành một phiên bản khác của Dolf de Roos. Chúng ta cần hiểu tiền bạc vận hành ra sao, biết mình đang đánh đổi điều gì và chủ động xây một cuộc đời phù hợp với điều mình coi trọng.
Giàu có, sau cùng, không chỉ là sở hữu nhiều hơn. Đó còn là có đủ hiểu biết để chọn điều xứng đáng với thời gian, năng lực và cuộc đời của mình.
Biên tập: Minh Connect
